Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tanı ve Tedavi Rehberi
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tanı ve Tedavi Rehberi
Su İçsem Yarıyor ve Adet Göremiyorum Diyenlere: Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tanı ve Tedavi Rehberi
Aylarca diyet yapmanıza rağmen tartıdaki o rakamın bir türlü inmemesi... Aylar süren adet gecikmeleri... Yüzünüzde aniden beliren sivilceler ve çene altındaki istenmeyen tüyler...
Eğer bu şikayetlerle boğuşuyor ve kendinizi sürekli yorgun hissediyorsanız, sorunun kaynağı iradesizliğiniz veya yanlış beslenmeniz değil; üreme çağındaki her 10 kadından 1'ini etkileyen karmaşık bir hormonal tablo olan Polikistik Over Sendromu (PCOS) olabilir.
Ankara Çukurambar’daki kliniğimizde, hastalarımızın hayat kalitesini ciddi şekilde düşüren PCOS'u sadece bir "kadın hastalığı" olarak değil; metabolizmayı, psikolojiyi ve üreme sağlığını bir bütün olarak etkileyen bir sendrom olarak ele alıyoruz. Peki, vücudumuzda işleri bu denli karıştıran PCOS aslında nedir ve nasıl kontrol altına alınır?
- Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?
Polikistik Over Sendromu, en temel tanımıyla bir hormonal dengesizlik ve yumurtlama (ovulasyon) problemidir. Sağlıklı bir adet döngüsünde, yumurtalıklardan her ay bir yumurta hücresi olgunlaşır ve çatlar. PCOS'lu kadınlarda ise bu olgunlaşma süreci tamamlanamaz. Çatlayamayan bu küçük yumurtalar, yumurtalık dokusunun etrafında inci kolyesi gibi dizilerek milimetrik kistçiklere (polikistik görünüme) dönüşür. Bu durum vücuttaki erkeklik hormonu (androjen) seviyelerini artırır ve bütün hormonal sistemi domino taşı gibi yıkar.
- Bedeniniz Size Hangi Sinyalleri Veriyor? (En Sık Görülen Belirtiler)
PCOS her kadında aynı şiddette yaşanmaz. Ancak aşağıdaki tablolardan birkaçını aynı anda yaşıyorsanız, jinekolojik değerlendirme vakti gelmiş demektir:
- Kronik Adet Düzensizliği: Yılda 8'den az adet görmek veya adet döngülerinin 35 günden uzun sürmesi (Oligomenore).
- Açıklanamayan Kilo Artışı: Özellikle bel ve karın çevresinde (simit bölgesi) kalınlaşma ve diyetlere dirençli kilo.
- Hiperandrojenizm (Erkek Tipi Hormon Artışı): Çene, göğüs arası ve göbek çevresinde kalın tüylenme (Hirsutizm), dirençli sivilceler (akne) ve erkek tipi saç dökülmesi.
- İnsülin Direnci: Yemeklerden sonra aniden bastıran uyku hali, tatlı krizleri ve boyun/koltuk altı bölgelerinde renk koyulaşması.
- PCOS Tanısı Nasıl Konur? (Sadece Ultrason Yeterli Mi?)
Polikistik Over Sendromu tanısı koymak için sadece ultrasonda o "kistik" görünümü görmek tek başına yeterli değildir. Uluslararası Rotterdam Kriterleri'ne göre, kesin tanı için aşağıdaki 3 maddeden en az 2'sinin hastada bulunması gerekir:
- Ultrasonda polikistik yumurtalık görüntüsü.
- Klinik veya laboratuvar olarak erkeklik hormonu (Androjen) yüksekliği.
- Seyrek adet görme veya hiç adet görememe (Anovulasyon).
Tanı sürecinde; adetin 2. veya 3. günü yapılan kapsamlı hormon testleri (FSH, LH, Prolaktin, TSH, Testosteron) ve metabolik durumu değerlendirmek için Açlık Kan Şekeri / İnsülin testleri yol haritamızı belirler.
- Modern Tıpta PCOS Tedavi Yaklaşımları
PCOS, sihirli bir hapla bir haftada tamamen yok edilebilecek bir "enfeksiyon" değildir; hayat boyu yönetilmesi gereken bir metabolik sendromdur. Tedavi planımızı hastanın yaşına, evli olup olmamasına ve "çocuk istemine" göre tamamen kişiselleştiriyoruz.
Hedef 1: Adet Düzenini Sağlamak ve Tüylenmeyi Durdurmak
Eğer hastamızın yakın zamanda bir gebelik planı yoksa, ilk hedefimiz hormonal fırtınayı dindirmektir.
- Doğum Kontrol Hapları: Östrojen ve progesteron dengesini sağlayarak rahim duvarını korur, adetleri saati saatine düzene sokar ve tüylenme/sivilce problemlerini (anti-androjenik etkiyle) büyük oranda çözer.
Hedef 2: İnsülin Direncini Kırmak ve Kilo Kontrolü
PCOS tedavisinin kalbi burasıdır.
- İnsülin Duyarlaştırıcı İlaçlar: Diyabet tedavisinde de kullanılan bazı ilaçlar (Metformin vb.), hücrelerin insüline olan direncini kırar. Bu sayede hasta kolayca kilo vermeye başlar ve kilo verdikçe yumurtlama fonksiyonları kendiliğinden geri dönebilir. (Tedavi mutlaka uygun bir diyetisyen programıyla desteklenmelidir).
Hedef 3: Gebelik Elde Etmek (Ovulasyon İndüksiyonu)
"PCOS'lu kadınlar anne olamaz" efsanesi tamamen yanlıştır.
- Eğer gebelik isteniyorsa doğum kontrol hapları kullanılmaz. Bunun yerine, yumurtalıkları uyararak yumurta gelişimini ve çatlamasını sağlayan yumurtlama tedavileri (haplar veya iğneler) uygulanır. PCOS'lu kadınlar doğru tıbbi destekle son derece sağlıklı gebelikler elde edebilirler.
Bedeniyle Barışan Kadınlar
PCOS, bedeninize küsmenizi gerektirecek bir son değildir. Doğru hekim kontrolü, güncel tıbbi yaklaşımlar ve yaşam tarzınızda yapacağınız ufak değişikliklerle bu sendromun iplerini elinize alabilirsiniz.
Ankara'daki kliniğimizde, size sadece reçete yazıp göndermeyi değil; bu metabolik süreci birlikte yönetmeyi teklif ediyoruz. Kontrollerinizi ertelemeyin, sağlığınıza bugün yatırım yapın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Google'da en çok aranan PCOS sorularının tıbbi yanıtları:
- Polikistik Over Sendromu tamamen geçer mi (kür sağlanır mı)?
Hayır, PCOS genetik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle oluşan kronik bir durumdur, bu nedenle tamamen "yok olmaz". Ancak doğru tedavi ve %5-10'luk bir kilo kaybı ile hastalık "sessiz" duruma geçirilebilir; tüm şikayetler ortadan kalkar ve hasta tamamen normal bir hayat sürer.
- Polikistik Over hastaları normal yolla hamile kalabilir mi?
Kesinlikle evet. Kilo kontrolü sağlandığında birçok PCOS hastası hiçbir tedaviye gerek kalmadan kendiliğinden hamile kalabilmektedir. Kendiliğinden gebelik oluşmayan durumlarda ise basit yumurtlama haplarıyla %80'in üzerinde gebelik başarısı sağlanmaktadır.
- Bekar kızlarda Polikistik Over tedavisi nasıl yapılır?
Bakire hastalarda tanı, karından yapılan ultrasonografi ve kan testleri ile konur. Tedavide ise yine doğum kontrol hapları, insülin dengeleyici ilaçlar ve kilo kontrolü esastır. Verilen ilaçların bekaretle veya gelecekteki doğurganlıkla hiçbir olumsuz ilişkisi yoktur.
- Kilo veremiyorum, PCOS diyeti nasıl olmalıdır?
PCOS'ta asıl sorun insülin direncidir. Bu nedenle rafine şekerden, beyaz undan ve basit karbonhidratlardan tamamen uzak durulan; Akdeniz tipi beslenmenin ve düşük glisemik indeksli gıdaların ağırlıkta olduğu bir diyet programı uygulanmalıdır. Tedavinin %50'si kliniklerde, %50'si ise mutfağınızda gerçekleşir.